เครื่องจิ้ม น้ำพริก หลน Archives

Red Pickled Anchovies with Seasonings (ปลาแดงทรงเครื่อง; bplaa daaeng sohng khreuuang)

Fermented anchovy relish with dual citrus, grilled shrimp, and salt-worked ginger served with raw vegetables and fried catfish. Jeeb Bunnag, 1933.

ต้มข่าเป็ด จิ้มน้ำพริกเผาแบบโบราณ อย่างหม่อมซ่มจีน (ราชานุประพันธุ์) ร.ศ.๑๐๙

อาหารโบราณที่ปัจจุบันเปลี่ยนไปจากตำรับเดิมตามรสนิยม ต้มข่าเป็ด จิ้มน้ำพริกเผาแบบโบราณ

"ต้มข่า" แต่เดิม ซึ่งเป็นอาหารของชาวบ้านทั่วไป อาหารชนิดนี้จัดเป็นแกงอย่างหนึ่ง ที่ใช้เนื้อเป็ด เนื้อไก่ หรือ เนื้อปลา ต้มเคี่ยวกับข่าอ่อนในน้ำกะทิ รับประทานกับน้ำพริกหรือน้ำพริกเผา เป็นอาหารพื้น ๆ ของคนไทย ที่เดี๋ยวนี้เปลี่ยนแปลงกลายพันธุ์จนมีลักษณะเข้าใกล้ "ต้มยำกะทิ"
เมื่อราวร้อยกว่าปีก่อนนั้น คนส่วนใหญ่ยังปรุง "ต้มข่า" ในแบบที่ได้เล่ามาอยู่เลย "ตำรากับเข้า" ของ "หม่อมส้มจีน" (ร.ศ.๑๐๙) ก็เขียนถึง "ต้มข่า" ตำรับนี้ เป็นของทำง่ายอย่างสามัญ จะเห็นได้ว่าคนรุ่นเก่าจะเน้นกิน “ต้มข่า” ที่เนื้อสัตว์และข่าอ่อน จิ้มกับน้ำพริกเผาชูรสข้างนอกถ้วย มิใช่ปรุงรสสำเร็จเปรี้ยวเค็มหวานในน้ำแกงอย่างปัจจุบัน

จะเห็นได้ว่าคนรุ่นเก่าจะเน้นกิน "ต้มข่า" ที่เนื้อสัตว์และข่าอ่อน จิ้มกับน้ำพริกเผาชูรสข้างนอกถ้วย มิใช่ปรุงรสสำเร็จเปรี้ยวเค็มหวานในน้ำแกงอย่างปัจจุบัน....

Tamarind flower chili relish inspired by Princess Jongjittanom Dissakul (น้ำพริกดอกมะขาม อย่าง หม่อมเจ้าหญิงจงจิตรถนอม ดิศกุล ; naam phrik daawk makhaam)

Fermented soybean paste chili relish (น้ำพริกเต้าเจี้ยว; naam phrik dtao jiaao)

Roasted Shrimp Paste Relish (เครื่องจิ้ม - กะปิคั่ว; khreuuang jim ga bpi khuaa)

Khreuuang jim ga bpi khuaa, fermented shrimp paste roasted with smoke-dried featherback fish in split coconut cream. Jeeb Bunnag, 1933.

Fried Kaffir Lime Chili Relish (น้ำพริกมะกรูดผัด ; naam phrik magruut phat)

Seasoned Pickled Razor Clam Relish (หอยเสียบดองปรุง; haawy siiap daawng bproong)

Haawy siiap daawng bproong, pickled razor clam relish seasoned with three acids—kaffir lime, lime, and tamarind. From Jeeb Bunnag, 1933.

Grilled Eggplant Lohn Relish with Shrimp (หลนมะเขือเผากุ้งสด; Lohn Ma Kheuua Phao Goong Soht)

Lohn relish of grilled eggplant (หลนมะเขือเผากุ้งสด) captivates with its subtle contrasts and complex layering of flavors. Central to this dish is grilled eggplant, which is known for its inherent bitterness due to phenolic compounds like chlorogenic acid. However, this bitterness succumbs to a delightful transformation when the eggplant is simmered in coconut cream. The fats and sugars in the coconut cream effectively mask these bitter notes, resulting in a deep, satisfying savory relish that is both well-balanced and rounded. Accompanying the eggplant are roasted shallots and garnet-blushed grilled tomatoes. The grilled tomatoes not only add natural sweetness and brightness to the dish, but also contribute to its visual charm via their muted orangey reds. This color palette complements the eggplant’s earthy, slightly sweet taste, represented through rich, velvety white-green hues. The interplay of colors in the dish mirror the complexity of its flavors. The minced shrimp meat introduces a briny sweetness and a contrasting texture. The relish is seasoned to a sour-sweet leading salty to follow flavor profile, enhancing the smoky sweetness imparted by the grilled ingredients and creating a palette of flavor and color that is as attractive as it is delicious.

18 Seasoned fish sauce condiments (น้ำปลาปรุงรส ; naam bplaap roong roht)

Fermented Soybean Paste Dipping Relish (เต้าเจี้ยวพล่า; dtao jiaao phlaa)

Dtao jiaao phlaa, fermented soybean paste relish bruised with lemongrass, kaffir lime, and tamarind. From Jeeb Bunnag, 1933.

Fermented fish lohn relish (ปลาร้าหลน ; bplaa raa lohn)

Fermented shrimp paste relish with grilled pea eggplants (น้ำพริกมะเขือพวง ; naam phrik ma kheuua phuaang)

Grilled Catfish-and-Roasted-Rice Pla Ra Relish (ปลาร้าปลาดุกข้าวคั่วปิ้ง; bplaa raa bplaa dook khaao khuaa bping)

Catfish-and-roasted-rice pla ra grilled in banana leaf with shallots, galangal and coconut cream until the leaf chars. From Lady Gleep Mahithaawn, 1949.

Fermented shrimp paste relish with bitter eggplant seeds (น้ำพริกมะเขือขื่น หรือ มะเขือเหลือง ; naam phrik makheuua kheuun)

Siamese Chili Relishes - The Professional Chef's Guide - น้ำพริก และ เครื่องจิ้ม

Salted Indian salmon chili relish (น้ำพริกปลากุเลาเค็ม; naam phrik bplaa goo lao khem)

Side dish: Dressed Fermented Shrimp Paste (เยื่อเคยทรงเครื่อง; yeuua kheeuy sohng khreuuang)

Yeuua kheeuy sohng khreuuang — kapi wrapped in banana leaf, ground fine, tossed with three eggplant varieties. Jeeb Bunnag, 1933.

Kapi pla, an old-fashioned fermented shrimp paste relish (กะปิพล่า ; gabpi phlaa)

น้ำพริก พริกไทยสด

ตำรับน้ำพริก พริกไทยสด คราวนี้ พบว่าเป็นของ หม่อมหลวงคลอง ไชยันต์ (สกุลเดิม สนิทวงศ์) ชายาใน ม.จ.ถาวรมงคลวงษ์ ไชยันต์ พระเชษฐาของ ม.จ.ประสงค์สม บริพัตร ซึ่งเป็น พระชายาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต แห่งวังบางขุนพรหม และ ม.ล.คลอง ไชยันต์ นี้ ท่านก็ได้ถวายตัวเข้ารับราชการฝ่ายใน ปฏิบัติหน้าที่เป็นนางสนองพระโอษฐ์ ในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ ๗ ด้วย จึงไม่แปลกที่ตำรับ น้ำพริก พริกไทยสด นี้ จะได้มีการบันทึกเอาไว้เป็นตำรับหนึ่งในหนังสือ "อาหารของโปรด ของหม่อมเจ้าจงจิตรถนอม ดิศกุล" ทึ่ทรงเคยเป็นข้าหลวงในสมเด็จพระปิจตุฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี แห่งวังบางขุนพรหม พระราชมารดาของทูลกระหม่อม เสด็จในกรมฯ

Dry-Fried Salted Spanish Mackerel Relish (ปลาอินทรีคั่ว; bplaa in see khuaa)

Bplaa in see khuaa — grilled salted mackerel pounded with seven aromatics, fried in roasted coconut oil. Jeeb Bunnag, 1933.

Saaeng Waa Shrimp (แสร้งว่ากุ้งสด; saaeng waa goong soht)

Saaeng waa goong soht, a shrimp relish of hand-torn just-cooked shrimp with pink ginger and kaffir lime. From Jeeb Bunnag, 1933.

Have a look at some of our favorite courses.

Aromatic Primer for Thai Cuisine - Part 1

Patterns – Decoding the Complexity of Siamese Curry Paste: A Multidimensional Exploration

Get Access – Join Thaifoodmaster Today

Practical and kitchen-tested recipes with a mix of theory, history, psychology, and Siamese culture tidbits.

Get access to everything right away. Unlock more than 50 Masterclasses, over 700 recipes and Articles
Access to Thaifoodmaster’s constantly growing library of prime professional classes, articles, recipes and videos on Siamese culinary topics, available nowhere else in English.
GET EXTRA - New Masterclasses and Daily Recipes
Gain access to NEW masterclasses as they become available. Access DAILY translations of heritage-recipes.
1-1 support from Hanuman
1-1 support from Hanuman to help you achieve your professional Thai culinary goals
Live Q&A Sessions
The opportunity to join a monthly live two-hour videoconference where I can answer your questions.
Great Value!
one year access for the price of 3 days in-person training.

You will get everything you need to:

To Get inspired
When you design or build a new menu for an event or restaurant or even prepare for dinner with friends.
To Satisfy your curiosity.
Finally !
To Master Your Craft
Master your Thai cooking skills and expand your repertoire.

It is truly brilliant with a revolutionary approach introducing aspects and concepts never broached by cookbooks.

Ian Westcott

Sourcing Wines for Discerning Private Clients