เครื่องจิ้ม น้ำพริก หลน Archives

น้ำพริกเป็นอาหารที่อยู่คู่กับชีวิตคนไทยมาตั้งแต่โบราณ ซึ่งสูตรน้ำพริกต่าง ๆ ที่เรารู้จักกันในปัจจุบันหลาย ๆ สูตรนั้นได้มีการพัฒนามาจากการโขลกพริกกับเกลือในสมัยอยุธยา ในวันนี้หนุมานมานำเสนอสูตร "น้ำพริกตะไคร้" ซึ่งเป็นน้ำพริกโบราณและเป็นอาหารที่รัชกาลที่ 5 ทรงโปรดปราณมากอย่างหนึ่ง

Kapi pla, an old-fashioned fermented shrimp paste relish (กะปิพล่า ; gabpi phlaa)

น้ำพริก พริกไทยสด

ตำรับน้ำพริก พริกไทยสด คราวนี้ พบว่าเป็นของ หม่อมหลวงคลอง ไชยันต์ (สกุลเดิม สนิทวงศ์) ชายาใน ม.จ.ถาวรมงคลวงษ์ ไชยันต์ พระเชษฐาของ ม.จ.ประสงค์สม บริพัตร ซึ่งเป็น พระชายาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต แห่งวังบางขุนพรหม และ ม.ล.คลอง ไชยันต์ นี้ ท่านก็ได้ถวายตัวเข้ารับราชการฝ่ายใน ปฏิบัติหน้าที่เป็นนางสนองพระโอษฐ์ ในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ ๗ ด้วย จึงไม่แปลกที่ตำรับ น้ำพริก พริกไทยสด นี้ จะได้มีการบันทึกเอาไว้เป็นตำรับหนึ่งในหนังสือ "อาหารของโปรด ของหม่อมเจ้าจงจิตรถนอม ดิศกุล" ทึ่ทรงเคยเป็นข้าหลวงในสมเด็จพระปิจตุฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี แห่งวังบางขุนพรหม พระราชมารดาของทูลกระหม่อม เสด็จในกรมฯ

Gaawy goong suay (ก้อยกุ้งเสวย กับ น้ำพริกก้อย) - Old-fashioned chili relish enriched with shrimp tomalley and flaky acid-cooked shrimp meat

Citrus-Infused Crumbled Duck Egg Yolk Salad (ไขเค็มพล่า; Khai Khem Phlaa)

This vibrant salad combines the richness of crumbled duck egg yolks with the zesty notes of citrus and aromatic herbs. Set against a backdrop of aromatics, the crumbled essence of cured duck egg yolks glow in a delicate orange-gold shade, evoking a shimmering sunlit dawn. The cured yolks bestow a rich, briny base that acquires even deeper undertones when seasoned with fish sauce and sugar. This base takes on a luxuriously silky texture, reminiscent of a finely whipped mousse, when mixed with juices of lime and kaffir lime, which also give the mix a crisp, clean citrusy finish.

Samaakaram Chili Sauce (น้ำพริกซามาคารำ; naam phrik saa maa khaa ram)

Naam phrik saa maa khaa ram, a Thai Muslim chili relish: pounded bird's eye chili with shallots and lime, or lime with coconut cream. Islamic Cookbook, 1933.

ต้มข่าเป็ด จิ้มน้ำพริกเผาแบบโบราณ อย่างหม่อมซ่มจีน (ราชานุประพันธุ์) ร.ศ.๑๐๙

อาหารโบราณที่ปัจจุบันเปลี่ยนไปจากตำรับเดิมตามรสนิยม ต้มข่าเป็ด จิ้มน้ำพริกเผาแบบโบราณ

"ต้มข่า" แต่เดิม ซึ่งเป็นอาหารของชาวบ้านทั่วไป อาหารชนิดนี้จัดเป็นแกงอย่างหนึ่ง ที่ใช้เนื้อเป็ด เนื้อไก่ หรือ เนื้อปลา ต้มเคี่ยวกับข่าอ่อนในน้ำกะทิ รับประทานกับน้ำพริกหรือน้ำพริกเผา เป็นอาหารพื้น ๆ ของคนไทย ที่เดี๋ยวนี้เปลี่ยนแปลงกลายพันธุ์จนมีลักษณะเข้าใกล้ "ต้มยำกะทิ"
เมื่อราวร้อยกว่าปีก่อนนั้น คนส่วนใหญ่ยังปรุง "ต้มข่า" ในแบบที่ได้เล่ามาอยู่เลย "ตำรากับเข้า" ของ "หม่อมส้มจีน" (ร.ศ.๑๐๙) ก็เขียนถึง "ต้มข่า" ตำรับนี้ เป็นของทำง่ายอย่างสามัญ จะเห็นได้ว่าคนรุ่นเก่าจะเน้นกิน “ต้มข่า” ที่เนื้อสัตว์และข่าอ่อน จิ้มกับน้ำพริกเผาชูรสข้างนอกถ้วย มิใช่ปรุงรสสำเร็จเปรี้ยวเค็มหวานในน้ำแกงอย่างปัจจุบัน

จะเห็นได้ว่าคนรุ่นเก่าจะเน้นกิน "ต้มข่า" ที่เนื้อสัตว์และข่าอ่อน จิ้มกับน้ำพริกเผาชูรสข้างนอกถ้วย มิใช่ปรุงรสสำเร็จเปรี้ยวเค็มหวานในน้ำแกงอย่างปัจจุบัน....

หลนกะปิคั่ว

กะปิคั่วเป็นเมนูอาหารประเภทหลนที่ในทุกวันนี้ค่อนข้างที่จะหารับประทานได้ยากตามร้านอาหารทั่ว ๆ ไป และ น้อยคนนักที่จะรู้จัก โดยอาหารประเภทหลนนั้นเป็นการนำหัวกะทิมาเคี่ยวกับของที่หมักทั้งหลาย เช่น แหนม ปลาร้า เต้าเจี้ยว กะปิ เป็นต้น เพิ่มเนื้อปลา กุ้ง หรือ หมู และ ปรุงรสโดยใช้น้ำปลา น้ำตาลมะพร้าว และ น้ำมะขามเปียก ซึ่งหลนที่อร่อยนั้นจะต้องมีลักษณะเป็นน้ำขลุกขลิก และต้องใช้เนื้อสัตว์ที่บดอย่างละเอียดเป็นส่วนประกอบ

Rice Seasoned with Young Tamarind Relish, Sweetened Fish and Pickled Morning Glory (ข้าวคลุกน้ำพริกมะขามอ่อน ผักบุ้งดอง ปลาแห้งผัดหวาน และ ปลาดุกย่าง; Khaao Khlook Naam Phrik Makhaam Aawn Phakboong Daawng Bplaa Haaeng Phat Waan Lae Bplaa Dook Yaang)

Seasoned rice dishes have been a staple of rice-consuming societies almost since the first grains were cultivated. Adapted according to local resources, traditions and individual preferences, seasoned rice dishes are relished and savored across all walks of life. Within Siamese society, these dishes offer insight into the flavor instincts and eating habits across all demographics, revealing which food items were locally available and valued. In this delicious seasoned rice recipe from the kitchens of the daughter of King Chulalongkorn, Princess Yaovabha Bongsanid (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเยาวภาพงศ์สนิท) (1884-1934), the Princess uses a variety of common preserved and inexpensive ingredients, clearly drawing inspiration from the cuisine of the Central Plains with nods to the rural and coastal living atmosphere.

c1933 Luxurious lohn relish (น้ำพริกหลนหรู อย่าง จีบ บุนนาค เจ้าของนามปากกา "หลานแม่ครัวหัวป่าก์" พ.ศ. 2476 ; naam phrik lohn ruu)

A simple yet fun version of lohn relish is presented by Lady Plean’s granddaughter-in-law, Mrs. Samaknantapol (Jeep Bunnag) (นางสมรรคนันทพล, จีบ บุนนาค), in her 1933 book Sam Rap Raawp Bpee (สำรับรอบปี).

Kaffir lime chili relish and vegetables blanched in pork lard (น้ำพริกมะกรูดกับผักตีน้ำมัน ; naam phrik magruut gap phak dtee naam man)

Pork Belly Coated with Salted-Fish and Green Mango Chili Relish (น้ำพริกมะม่วง หมูเคลือบเค็ม พ.ศ. 2476; naam phrik ma muaang mu khleuuap khem)

In this dish, slices of pork belly are coated with a sticky sauce; the sauce is reduced from braising a slice of grilled salted fish with coriander roots, garlic and white peppercorns (saam gluuhr). The dish is served with a sour-leading green mango chili relish that adds tartness with fiery accents to the saltiness of the pork. The salted fish gives the pork an initial fishy aroma that, although robust, gives way to a sense of home as it merges into the sourness and fruitiness of the mango chili relish. As an ingredient commonly used in the kitchens of rice-growing communities, salted fish signifies a comforting familiarity that conveys simplicity and warmth to the table. I like to pair the salted, fishy pork with seasoned rice dishes in which sour-leading relishes are mixed with rice along with other condiments.

Ancient roasted chili jam (naam phrik phao bo:h raan ; น้ำพริกเผาโบราณ)

Salted duck eggs and shrimp creamy lohn (หลนไข่เค็ม ; lohn khai khem)

Lohn of salted duck eggs is a smooth, rich and creamy relish with a vibrant three-flavor profile of sour-salty-sweet. Unlike other lohn relishes, it does not contain any overbearing fermented ingredients, making it easy to enjoy, and it does not require an acquired taste.

ปลาร้าผัดทรงเครื่องสูตรสายเยาวภา

Jungle chili relish by Princess Jongjittanom Dissakul (น้ำพริกป่า อย่าง หม่อมเจ้าหญิงจงจิตรถนอม ดิศกุล ; naam phrik bpaa)

Roasted Shrimp Paste Relish (เครื่องจิ้ม - กะปิคั่ว; khreuuang jim ga bpi khuaa)

Khreuuang jim ga bpi khuaa, fermented shrimp paste roasted with smoke-dried featherback fish in split coconut cream. Jeeb Bunnag, 1933.

Fermented shrimp paste relish with grilled pea eggplants (น้ำพริกมะเขือพวง ; naam phrik ma kheuua phuaang)

All-Purpose Sour, Sweet and Salty Chili Jam (Modern Version) (naam phrik phao; น้ำพริกเผาสมัยใหม่)

Thai Chili Jam - This is a chili jam similar to what is commonly sold under the name of roasted chili paste (naam phrik phao; น้ำพริกเผา). It is widely used as a condiment in salad dressings, soups, and seasoning for stir-fried dishes. I like to have control over my pantry ingredients, so I always use homemade naam phrik phao. Furthermore, since it is a basic ingredient used in so many dishes, anything less than the best will drastically impair the quality of your dishes.

Salted Chinese black olive chili relish (น้ำพริกหนำเลี้ยบ; naam phrik nam liiap)

Siamese Chili Relishes - The Professional Chef's Guide - น้ำพริก และ เครื่องจิ้ม

Have a look at some of our favorite courses.

Aromatic Primer for Thai Cuisine - Part 1

Patterns – Decoding the Complexity of Siamese Curry Paste: A Multidimensional Exploration

Get Access – Join Thaifoodmaster Today

Practical and kitchen-tested recipes with a mix of theory, history, psychology, and Siamese culture tidbits.

Get access to everything right away. Unlock more than 50 Masterclasses, over 700 recipes and Articles
Access to Thaifoodmaster’s constantly growing library of prime professional classes, articles, recipes and videos on Siamese culinary topics, available nowhere else in English.
GET EXTRA - New Masterclasses and Daily Recipes
Gain access to NEW masterclasses as they become available. Access DAILY translations of heritage-recipes.
1-1 support from Hanuman
1-1 support from Hanuman to help you achieve your professional Thai culinary goals
Live Q&A Sessions
The opportunity to join a monthly live two-hour videoconference where I can answer your questions.
Great Value!
one year access for the price of 3 days in-person training.

You will get everything you need to:

To Get inspired
When you design or build a new menu for an event or restaurant or even prepare for dinner with friends.
To Satisfy your curiosity.
Finally !
To Master Your Craft
Master your Thai cooking skills and expand your repertoire.

It is truly brilliant with a revolutionary approach introducing aspects and concepts never broached by cookbooks.

Ian Westcott

Sourcing Wines for Discerning Private Clients