สูตรยำต่าง ๆ Archives

สูตรทำไตปลาทรงเครื่อง - อาหารชาวใต้ที่กล่าวได้ว่าเป็นเหมือนสัญญลักษณ์ บ่งบอก หรือเป็นสื่งชี้วัดว่านี่คือ ความเป็นภาคใต้โดยเฉพาะเมื่อเอ่ยถึงก็คือ "ไตปลา" ซึ่งความจริงแล้ว ไม่ได้มีแค่การปรุงอาหารเป็นได้แต่ แกงไตปลา ที่คุ้นเคยเท่านั้น ความนิยมเดิม ๆ แต่โบราณนั้น ไตปลา เป็นอาหารประเภทน้ำพริกหรือเครื่องจิ้มต่างหาก ดังนั้นคราวนี้ thaifoodmaster ขอพามารู้จักไตปลาในแบบเครื่องจิ้ม เพื่อให้สอดคล้องกับหลักฐานดั้งเดิมของอาหารชนิดนี้มาแต่ครั้งต้นกรุงรัตนโกสินทร์กันดีกว่า

ลักษณะทางภูมิศาสตร์ของภาคใต้ของไทยมีอิทธิพลกำหนดวัฒนธรรมประเพณีของชนพื้นเมืองมานาน ด้วยความเป็นคาบสมุทรติดชายทะเลถึงสองฝั่ง คือทะเลอันดามันและทะเลจีนใต้ จึงอุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติทางทะเล คือสัตว์น้ำ มะพร้าว พืชผักเขตร้อน เป็นต้น ลักษณะทางภูมิอากาศ ก็มือิทธิพลเช่นกัน คือเรื่องของ การเป็นเขตมรสุม ฝนตกชุก อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย อาหารชาวใต้จึงนิยมใส่สมุนไพรเยอะ รสชาติจัดจ้าน และปรุงง่ายไม่กรรมวิธีซับซ้อนมากนัก ใช้หลักการถนอมอาหารด้วยการตากแห้งและหมักเกลือสมุทรหลายอย่าง เช่นกะปิ ไตปลา น้ำบูดู หรือ ตากแห้ง ที่กล่าวมาจึงเป็นเหตุผลตอบโจทย์วัฒนธรรมอาหารอย่าง แกงเหลือง ไตปลา น้ำพริกเครื่องจิ้มต่าง ๆ ได้ คราวนี้มาดูกันถึง "ไตปลา"

Angel Visiting the Chamber: A Salad of Pomelo, Pork Skin and Shrimp with Chili Jam Dressing, circa 1920s (ยำนางฟ้าเยี่ยมห้อง; yam naang faa yiiam haawng)

The name of this dish, yam naang faa yiiam haawng (ยำนางฟ้าเยี่ยมห้อง), translates to ‘Angel Visiting the Chamber Salad’ in English. This celestial salad, which originated in the 1920s, is a playful chili jam-based salad that combines the textural gradients of pomelo, with its citrusy bursts, chewy cooked pork skin, and the sweet and slightly resilient cooked shrimp meat. The pomelo’s citrusy notes are further amplified with thinly sliced lemongrass and kaffir lime leaves sliced into hair-thin juliennes. I like to adjust the sourness and sweetness of the chili jam-based dressing based on the acidity of the pomelo. As our aim is to achieve a final sour-salty and sweet flavor profile, a sour-salty dressing is suggested if the pomelo is sweet, while a salty-sweet dressing pairs better with a sour pomelo.

Mussel Salad (ยำหอยแมลงภู่; yam haawy maae lohng phuu)

Yam haawy maae lohng phuu, mussels tossed with lemongrass, kaffir lime, and toasted coconut. From Maawm Ying Soophaa's Salad Recipes, 1949.

c1933 Sour bilimbi fruit and crispy candied peanut salad with pork, shrimp and pork fat (ยำตะลิงปลิง ; yam dtaling bpling)

A candied peanut bar might be considered an unlikely ingredient for an old-fashioned Siamese-style salad. Yet, peanut bars were familiar to the Siamese as early as the Ayutthaya period and were part of a broader set of Teochew Chinese sweets called, in Thai, “khanohm janap (ขนมจันอับ)”.

Small Salad (ยำเล็ก; yam lek)

Yam lek, a Thai-Muslim vinegar-dressed salad with cucumber, mint, and bruised bird's eye chili. From the Islamic Cookbook, 1933.

Duck and Cabbage Salad (ยำกระหร่ำปลีเนื้อเป็ด; yam graram bplee neuua bpet)

Duck and Cabbage Salad featuring shredded roasted duck, dried squid, and tender cabbage with a balanced sour-sweet dressing. From Maawm Ying Soophaa's 1949 manuscript.

ยำขมิ้นขาวกุ้งเค็ม

This dish brings yet another angle to celebrate the essence of Thai cuisine. The Thais dare pairing ingredients, which at first seem to be unmatchable, strong players with opposite characteristics, white turmeric and salted prawns, and guess what? It works beautifully! The pairing actually has the intention to enhance the differences in flavor and texture, creating a playful dish, both in taste and in presentation. The delicate thin cut white turmeric juliennes with its crunchy-apple like texture matched well with the just made salted prawns chunks which still maintain some of their intrinsic sweetness.

Dressed Shrimp and Salt-Pressed Jellyfish (ยำกุ้งแท่; yam goong thaae)

Yam goong thaae, a royal Thai salad featuring shrimp and salt-cured jellyfish with multiple textures and proteins. From Maawm Ying Soophaa's 1949 manuscript.

Gravid Female Sea Crab and Egg Roe Salad with Dried Squid, Cucumber and Roasted Peanuts (ยำนางปู; yam naang bpuu)

Gravid Female Sea Crab with Roe Salad features crab meat, roe, and roasted peanuts in a balanced sour-sweet-salty dressing. From Princess Supha's 1949 royal cookbook.

Khaao man sohm dtam and the first-ever recorded recipe for papaya salad (ข้าวมันส้มตำ)

c1889 Faux Rhino Skin Salad (ยำโขนงเนื้อเทียม หรือ ยำหนังหมู ; yam kho:h nohng neuua thiiam reuu yam nang muu)

This old-fashioned Siamese pork skin salad is adapted from an 1889 rhino skin salad recipe. It features thin glossy slices of cooked pork skin, simmered in rich coconut cream, and mixed with dried shrimp, roasted coconut, sour fruits; it is seasoned with chili jam-based dressing.

ยำทวาย

This recipe would probably change your perception about the term "salad", maybe because its dressing has a multi layered, curry-like personality, rather than the common sour vinaigrette-like dressing, or maybe because it takes some good few hours to prepare, somewhat longer than simply opening a bag of hydroponic greens.

This salad is the fruit of the dedication of court ladies from aristocratic households, that for centuries perfected and elaborated on the art of cooking through detailed and calculated process, to create sophisticated dishes that are not only delicious but also very healthy and visually pleasing.

These ladies made a very large commitment for small things, and they attended all their time and efforts to make minor things better and getting the small things just right.

ยำผิวส้มซ่า

พูดถึงอาหารไทยแท้ไทยโบราณ ท่านรู้หรือไม่ว่า พืชชนิดใดที่คนไทยสมัยก่อนนำมาให้รสเปรี้ยวในสำรับอาหารมากที่สุด ? ถ้าเป็นปัจจุบันจะตอบได้ง่าย ๆ ว่าเป็น "มะนาว" แต่สมัยก่อนนั้น ไม่ใช่เลยขอรับ คนไทยอาศัยความเปรี้ยวจาก"มะขาม" มากที่สุด ใช้ทั้งยอดอ่อน ดอก ฝักอ่อน และ โดยเฉพาะมะขามเปียก แต่ทราบไหมขอรับว่า ส่วนใหญ่น้ำมะขามเปียกมักไม่ใช่องค์ ประกอบเด่นในอาหารไทย ตัวมะขามเปียกเอง ก็นำมาทำเป็นอาหารหลักไม่ได้ ไม่เคยมีตำรับ ยำมะขามเปียก แกงมะขามเปียก หรือ มะขามเปียกลอยแก้ว แต่อย่างใดเลย อย่างที่เห็นก็แค่เป็นเครื่องดื่ม ในกลุ่มน้ำปานะ ที่ภิกษุในศาสนาพุทธสามารถฉันได้ในยามวิกาล เช่น น้ำมะขาม

Faux Frog Salad – A Salad of Coconut Braised Chicken with Young Coconut and Chili Jam Dressing (ยำกบเทียม; yam gohp thiiam)

Faux frog salad is a rich, elegant dish featuring tender chicken braised in coconut cream and young coconut flesh with a chili-jam based dressing. Utilizing an old-fashioned salad assembly technique – the ‘mix and layer’ – this is a visually striking salad with alternating layers of reds and whites. The name of this vintage dish – Faux Frog Salad – could be a reflection of the swinging social norms in Siam during the roaring twenties, a period of significant social change; as the country sought to navigate the challenges of modernization, Siamese society was shifting its dietary preferences away from the frog, once a common, versatile and popular ingredient. Thus, through the desire for distinction, chicken, an ingredient often compared to the taste of everything, was preferable to frog.

Bean Sprout Salad (ยำถั่วงอก; yam thuaa ngaawk)

Bean Sprout Salad featuring blanched sprouts tossed with pounded roasted peanuts and coconut in a coconut cream-vinegar dressing. From Ibrahim's Islamic Cookbook, 1933.

c1949 Quick-cured oysters with ginger and kaffir lime zest by Maawm Ying Soophaa (หอยนางรมดอง โดย หม่อมหญิงสุภา พ.ศ. 2492; haawy naang rohm daawng)

Yam of Beef Innards (ยำเครื่องในโค; yam khreuuang nai kho:h)

Yam khreuuang nai kho:h, beef innards cleaned with slaked lime and dressed without coconut. From Maawm Sohm Jeen's Tamra Gap Khao, c. 1890.

Enhanced Fried Garlic with Bird's Eye Chilies and White Peppercorns (กะเทียมเจียวรสสูง; grateam jiaao rot suung)

Enhanced Fried Garlic, garlic pounded with bird's eye chilies and white peppercorns, fried in lard as a universal flavor enhancer. From Mom Ying Supha, 1949.

Yam of Chicken (ยำไก่; yam gai)

Yam gai: chicken simmered in coconut milk until dry, then dressed with mint, kaffir lime and green mango. Maawm Sohm Jeen, Tamra Gap Khao, 1890.

Dulda (ดุลด๊ะ; doon da)

Dulda, a raita-style yogurt salad with duck egg, mint, and coriander, from Hibrahim Haji Rocheedee Bin Dtwan's Islamic Cookbook, 1933.

Shan-Style Asian Pennywort Salad (ผักหนอกโก้; Phak Naawk Goh)

This Shan-style salad exemplifies both technical and compositional simplicity. The salad is prepared using a vigorous hand-squeezing technique, known as go:h (โก้) in the Shan language. This blending method, which bruises the ingredients and releases their aromatic moisture, is often used to pair the sharp taste of medicinal fresh herbs – which can carry an immediate bitterness and a certain level of astringency – with earthiness and tartness.

Have a look at some of our favorite courses.

Aromatic Primer for Thai Cuisine - Part 1

Patterns – Decoding the Complexity of Siamese Curry Paste: A Multidimensional Exploration

Get Access – Join Thaifoodmaster Today

Practical and kitchen-tested recipes with a mix of theory, history, psychology, and Siamese culture tidbits.

Get access to everything right away. Unlock more than 50 Masterclasses, over 700 recipes and Articles
Access to Thaifoodmaster’s constantly growing library of prime professional classes, articles, recipes and videos on Siamese culinary topics, available nowhere else in English.
GET EXTRA - New Masterclasses and Daily Recipes
Gain access to NEW masterclasses as they become available. Access DAILY translations of heritage-recipes.
1-1 support from Hanuman
1-1 support from Hanuman to help you achieve your professional Thai culinary goals
Live Q&A Sessions
The opportunity to join a monthly live two-hour videoconference where I can answer your questions.
Great Value!
one year access for the price of 3 days in-person training.

You will get everything you need to:

To Get inspired
When you design or build a new menu for an event or restaurant or even prepare for dinner with friends.
To Satisfy your curiosity.
Finally !
To Master Your Craft
Master your Thai cooking skills and expand your repertoire.

It is truly brilliant with a revolutionary approach introducing aspects and concepts never broached by cookbooks.

Ian Westcott

Sourcing Wines for Discerning Private Clients