ตำรับอาหารดั้งเดิม Archives

The complete story of turtle curries in Siamese cuisine (เจาะลึกประวัติศาสตร์เรื่องแกงตะพาบน้ำ)

พะแนงเนื้อ อย่าง ม.ล.เติบ ชุมสาย และ ไก่ผะแนง จากตำราอาหารที่เก่าสุดในสยาม

Thaifoodmaster เราภูมิใจ ที่จะนำเสนอหนึ่งในตำรับอาหารของหม่อมซ่มจีน (พ.ศ.๒๔๓๓) เปิดตัวครั้งแรก ที่นี่ และจะได้นำเสนอตำรับอื่น ๆ ที่น่าสนใจ หรือที่ท่านไม่เคยเห็นมาก่อน ในกาลต่อไป การปรุงอาหาร โดยเฉพาะอาหารไทย เป็นศิลปะอย่างหนึ่ง ซึ่งหม่อมท่านน่าจะเป็นอีกผู้หนึ่งที่เข้าใจในความเป็นศิลปะของการปรุงอาหารไทย แม้จะเป็นอาหารอย่างที่คนในสมัยนั้นรับประทานกันทั่วไป หาใช่ตำรับที่ดูเป็นของชนชั้นสูงหรือบรรดาเจ้านายในสมัยนั้น เพราะท่านก็เป็นศิลปินด้วยเช่นกัน ศิลปะกับอาหาร ได้ผ่านการเชื่อมโยงโดยศิลปินผู้ซึ่งคนรุ่นหลังไม่รู้จัก เราจึงอยากแสดงกตเวทิตาคุณและขอบพระคุณในคุณูปการที่ท่านเจ้าของตำรับได้เริ่มบันทึกลายลักษณ์อักษรครั้งแรก ผ่านมาลัยอักษร ณ บันทึกหน้านี้ ในตำราของหม่อมซ่มจีน มีอาหารตำรับหนึ่ง เรียกว่า “ไก่ผะแนง” เป็นตำรับแบบนำไก่ทั้งตัว ผ่าอก แล้วนำไปปิ้งไฟ ทาด้วยพริกขิงผสมน้ำกะทิ ย่างจนเกือบแห้งแล้วทา ๆ จนพริกขิงจับหนาเส้นตอกหนึ่ง ท้ายสุดชะโลมน้ำกะทิที่พริกขิง ก็ถือเป็นเสร็จ รับประทานได้

Fermented fish lohn relish (ปลาร้าหลน ; bplaa raa lohn)

Into The Woods – The Story of Jungle Curry (แกงป่า; gaaeng bpaa)

Crab and Spring Onion Coconut-Based Curry (แกงคั่วปูกับต้นหอม; Gaaeng Khuaa Bpuu Gap Dtohn Haawm)

Preparing a crab curry is an exercise in culinary diplomacy, wherein the challenge lies in negotiating the distinct flavors of land and sea into a cohesive understanding and capturing the perfect balance. This golden gastronomic horizon is where the delicate whispers of the ocean meet earth’s bold declarations – and at its core is a straightforward question: How do we craft a curry that testifies, via crab, to the ocean’s bounty, yet remains grounded in the earth’s aromatic flora, with roots like galangal and turmeric? In addition, it is challenging to create a curry that is luxuriously creamy, yet light and not too greasy; where the crab’s delicate natural sweetness surfaces as a pleasant sea breeze, levitating above the pitfalls of being too fishy or overly sweetened. Another hurdle is achieving the precise color – produced by red chilies, golden turmeric and peppercorns – that reflects the culinary traditions of southern seashore fishing communities. I like mine set to about a 70:30 ratio of yellow to red and, if using black peppercorns, with a deep brown undertone.

"กุ้งแนม" หรือ "กุ้งซ่อนกลิ่น" - ตำรับเครื่องว่างที่สืบทอดมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์

ตำรับเครื่องว่างที่สืบทอดมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์: "กุ้งแนม" หรือ "กุ้งซ่อนกลิ่น". ลักษณะพิเศษของการทำ "กุ้งแนม" นั้น วิธีการหลักคือ การทำให้เนื้อสัตว์สุกโดยใช้น้ำมะนาวหรือน้ำส้ม Thaifoodmaster จะขอนำตำรับของ ท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์ มาบันทึกเอาไว้ ณ ที่นี้ สำหรับให้ท่านผู้อ่านลองนำไปทำดูนะขอรับ...

Three Buddies Sago Dumplings (สาคูสามเกลอ; saa khuu saam gluuhr)

Three Buddies Sago Dumplings combine chicken, pork, and shrimp coated in translucent sago pearls and served in clear broth. From Jeeb Bunnag's 1945 cookbook.

ข้าวเม่าคลุก

รู้หรือไม่ว่า..ก็เป็นด้วย "ข้าวเม่าคลุกกับกล้วยไข่" ธรรมดา ๆ นี่แหละ ถึงได้พัฒนาตำรับไปเป็น "ข้าวเม่าทอด" แพงามน่ากิน และพอถูกนำพาเข้าเมือง ข้าวเม่าที่โดน "ราง" จนกรอบพอง เพื่อให้เก็บได้นาน ก็ได้รับการยกระดับ ถูกจับแต่งเติมเสริมสวย กลายเป็น "ข้าวเม่าหมี่" เพราะดัดแปลงจากผัดหมี่กรอบบ้าง "ข้าวเม่าเบื้อง"ที่ดัดแปลงจากขนมเบื้องบ้าง ดูหรูหราเจริญหูเจริญตา เป็นสาวชาวกรุงไปเสียเลย

Stir-Fried Duck or Chicken with Peas (ผัดเป็ดผัดไก่; phat bpet phat gai)

Phat bpet phat gai, duck or chicken stir-fried over caramelized soybean paste and lard, peas kept crisp. Maawm Sohm Jeen, Tamra Gap Khao, 1890.

น้ำพริก พริกไทยสด

ตำรับน้ำพริก พริกไทยสด คราวนี้ พบว่าเป็นของ หม่อมหลวงคลอง ไชยันต์ (สกุลเดิม สนิทวงศ์) ชายาใน ม.จ.ถาวรมงคลวงษ์ ไชยันต์ พระเชษฐาของ ม.จ.ประสงค์สม บริพัตร ซึ่งเป็น พระชายาในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต แห่งวังบางขุนพรหม และ ม.ล.คลอง ไชยันต์ นี้ ท่านก็ได้ถวายตัวเข้ารับราชการฝ่ายใน ปฏิบัติหน้าที่เป็นนางสนองพระโอษฐ์ ในสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ในรัชกาลที่ ๗ ด้วย จึงไม่แปลกที่ตำรับ น้ำพริก พริกไทยสด นี้ จะได้มีการบันทึกเอาไว้เป็นตำรับหนึ่งในหนังสือ "อาหารของโปรด ของหม่อมเจ้าจงจิตรถนอม ดิศกุล" ทึ่ทรงเคยเป็นข้าหลวงในสมเด็จพระปิจตุฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี แห่งวังบางขุนพรหม พระราชมารดาของทูลกระหม่อม เสด็จในกรมฯ

Salted Chinese black olive chili relish (น้ำพริกหนำเลี้ยบ; naam phrik nam liiap)

แกงต้มกะทิเนื้อโคเค็ม อย่าง จีบ บุนนาค (พ.ศ. ๒๔๘๔)

ภูมิปัญญาไทยโบราณท่านมีความอัจฉริยะล้ำเลิศ คิดปรุงตำรับอาหารที่ได้ผลออกมาอย่างลงตัว ดังที่กล่าวมาในบทก่อนหน้า วิถีไทยอาศัยการถนอมอาหารด้วยการทำเค็มหรือตากแห้ง และเมื่อจะนำมารับประทาน ความรุ่มรวยทางวัฒนธรรมการกิน บวกกับความมีศิลปะแห่งการปรุง คนสมัยก่อนสามารถรังสรรค์ของใกล้ตัว ให้ออกมาเป็นตำรับที่วิเศษได้โดยง่าย ง่ายด้วยกรรมวิธี ง่ายด้วยวัตถุดิบเครื่องปรุง ให้เป็นของอร่อยแบบไทยแท้ หนึ่งในตำรับนั้นคือ "ต้มกะทิเนื้อโคเค็ม"....

ข้าวเหนียวแก้ว

One of the charms of street food is that it finds you rather than you finding it. Therefore you are usually in the perfect mood to embrace it.

This treat along with other sweets are traditionally presented on tricycle drawn trays that are protected from insects and pollution by a transparent nylon tent and light up by a single light bulb.

Coconut Batter for Fried Accompaniments (แป้งชุบเครื่องทอด; bpaehng choop khreuuang thaawt)

Coconut Batter for Fried Accompaniments, a rice flour mixture kneaded with limestone solution until glossy. From Jeeb Bunnag's 1945 cookbook of Thai snacks and desserts.

Miang Sot (เมี่ยงซด) - Miiang Soht, circa 1928

The word ‘miang’ is often used to designate Thai hors d’oeuvre-like snacks consisting of various ingredients wrapped in leaves. To chew on a miang parcel delivers a delightful melee of flavors and textures, each triumphing over the other in a continuous transformation, creating a captivating and ever-evolving taste experience throughout the bite. Miang sot is a fermented leaves dish that appeared in a cookbook published in honor of Thao Suphatigaanapakdee (also known as Prik Sirisamphan) (ท้าวสุภัติการภักดี (ปริก ศิริสัมพันธ์)), in 1928. Titled Gap Khaao Thai (กับข้าวไทย), the book features a collection of recipes that were once prepared and served to King Chulalongkorn Rama V. The author, Sohmboon Sirisamphan (เถ้าแก่ สมบุญ ศิริสัมพันธ์) a respected elder (known as thao gaae (เถ้าแก่) in Thai), was a distinguished businessman of Chinese origins. The dish is composed of fermented tea leaves; it is perhaps the closest tea leaves wrap to the ‘miang’ style introduced to the Siamese court by Princess Dara Rasami in the late 1800s. The dish gives us a glimpse of flavor of what her household, which participated in the informal marketplace events within the palace, might have to offer. The popularity of miang in Siamese cuisine is tied to the history of two kingdoms, Siam and Lanna, and the life of one princess, Princess Dara Rasami. The daughter of King Inthawichayanon of Chiang Mai and the fifth consort of King Chulalongkorn, the princess was selected at the age of thirteen, in 1886, to serve as a consort to King Chulalongkorn in the Inner Palace; the decision was shaped by both political strategy and personal transition. At the time, Siam was consolidating its power and extending its influence over neighboring regions, including Lanna. As the ruler of Chiang Mai, Princess Dara Rasami’s father, Intawichayanon, viewed the move as a strategic alliance. In return, King Chulalongkorn presented him with the medal of the Order of Chula Chom Klao, which is the Siamese equivalent of a knighthood.

Naam Yaa Jeen - Fermented Rice Noodles with Chinese Sauce by HRH Prince Krom Luang Pitak Montri (น้ำยาจีน อย่างกรมหลวงพิทักษมนตรี)

Among the various curries that can be poured over khanom jeen fermented rice noodles, this broth, known as Chinese-style “naam yaa,” is unique in that it is a water-based curry that does not have chilies. As such, rather than the typical reddish-rust color of most coconut-based naam ya dishes from the Central Plains of the Kingdom, the sauce glows with a soft, light ivory hue, beautifully reflecting the dish’s natural sweet-savoriness, which is derived from slow-braising three proteins – chicken, pork and shrimp – along with a curry paste galvanized by smoke-dried fish and aromatic roots like galangal, fingerroot and sand ginger. The naam ya broth is served over a bed of fermented rice noodles and garnished with toppings such as delicate pulled chicken breast threads, golden-crispy fried shallots and garlic, and vivid green fresh coriander leaves and spring onion. All these elements add a visual grace and a hint of freshness to the robust broth – the signature dish of Prince Krom Luang Pitak Montri (กรมหลวงพิทักษ์มนตรี).

Termite Mushroom Tom Yam Curry (แกงต้มยำเห็ดโคน; gaaeng dtohm yam het kho:hn)

Gaaeng dtohm yam het khohn — termite mushrooms in reduced, strained stock with shredded chicken and crispy fried garlic. Jeeb Bunnag, 1933.

แกงหมูเทโพใส่ผักบุ้ง

"แกงหมูเทโพ" จึงจัดเป็นแกงที่ใส่กะทิก็ได้ หรือไม่ใส่ก็ได้ และเป็นแกงที่เน้นพริกแกงแบบแกงคั่ว (ไม่ใส่เครื่องเทศ แต่เพิ่มเนื้อปลากรอบลงในเครื่องน้ำพริก เพื่อให้น้ำแกงข้น) ตำรับที่นำเสนอวันนี้ จะเป็นตำรับของท่านผู้หญิงเปลี่ยน เป็นแบบไม่ใส่กะทิ แกงกับผักบุ้ง เพื่อให้แปลกไปจากที่ท่านคุ้นเคยเล็กน้อย และเพื่อสำหรับผู้ที่ต้องการจำกัดไขมันในอาหาร ขอนำตำรับมาบันทึกไว้เพื่อให้ท่านได้ศึกษาเปรียบเทียบและได้สังเกตแนวทางการปรุงพริกแกงและขั้นตอนวิธีแกงแบบดั้งเดิม

The Narratives of Aesthetics and Patterns in Chuu Chee Dishes (เรื่องฉู่ฉี่)

c1933 Manifold flavors curry – a chicken and pineapple spicy curry (แกงเผ็ดหลากหลายรส; gaaeng phet laak laai roht)

At first glance, this chicken and pineapple curry might seem ordinary or plain. After all, even though spicy curries with sour notes have been relished for ages, they feature repetitive patterns that could be viewed as common and perhaps uninteresting. However, with a calculated yet simple approach, this curry turns corners – quite literally – into a dish with a new flavor melody. It is thus referred to by its author, Mrs. Samaknantapol (Jeep Bunnag) (นางสมรรคนันทพล, จีบ บุนนาค), as laak laai roht, a “curry with manifold flavors (หลากหลายรส)”.

Steamed Snakehead Fish Curry Parcels (ห่อหมกปลาช่อน; haaw mohk bplaa chaawn)

haaw mohk pla chon: snakehead fish steamed in banana leaf with one coconut pressed into three grades of milk. Lady Gleep Mahithaawn, 1949.

Have a look at some of our favorite courses.

Aromatic Primer for Thai Cuisine - Part 1

Patterns – Decoding the Complexity of Siamese Curry Paste: A Multidimensional Exploration

Get Access – Join Thaifoodmaster Today

Practical and kitchen-tested recipes with a mix of theory, history, psychology, and Siamese culture tidbits.

Get access to everything right away. Unlock more than 50 Masterclasses, over 700 recipes and Articles
Access to Thaifoodmaster’s constantly growing library of prime professional classes, articles, recipes and videos on Siamese culinary topics, available nowhere else in English.
GET EXTRA - New Masterclasses and Daily Recipes
Gain access to NEW masterclasses as they become available. Access DAILY translations of heritage-recipes.
1-1 support from Hanuman
1-1 support from Hanuman to help you achieve your professional Thai culinary goals
Live Q&A Sessions
The opportunity to join a monthly live two-hour videoconference where I can answer your questions.
Great Value!
one year access for the price of 3 days in-person training.

You will get everything you need to:

To Get inspired
When you design or build a new menu for an event or restaurant or even prepare for dinner with friends.
To Satisfy your curiosity.
Finally !
To Master Your Craft
Master your Thai cooking skills and expand your repertoire.

It is truly brilliant with a revolutionary approach introducing aspects and concepts never broached by cookbooks.

Ian Westcott

Sourcing Wines for Discerning Private Clients